GundemXeber

  • Əsas Səhifə
  • GündəmXəbər
  • Ölkə
    • Cəmiyyət
    • Bölgə xəbərləri
    • Mədəniyyət
    • Kirminal
    • Hadisə
  • Siyasət
  • İqtisadiyyat
  • İdman
  • Maraqlı
  • Maqazin
  • Müsahibə
  • Dünya

Gundemxeber.az » Müsahibə » “Ruslar və amerikanlar Türkiyədən istifadə etmək istəyirlər”

“Ruslar və amerikanlar Türkiyədən istifadə etmək istəyirlər”

Tarix: 1-02-2018, 14:01 Bölmə :Müsahibə Baxış: 367
“Ruslar və amerikanlar Türkiyədən istifadə etmək istəyirlər”


Politoloq: “ABŞ Afrin məsələsində Türkiyənin yanında olmadığını nümayiş etdirir”

“Gündəm Xəbər” Orta Şərq regionunda baş verən hadisələr, Türkiyənin Afrin əməliyyatı, ABŞ-ın addımlar və digər mövzularda politoloq Fərhad Mehdiyevlə müsahibəni təqdim edir.

- Fərhad bəy, Türkiyəni Afrin əməliyyatı fərqli mövqelərdən şərh olunur. Sizcə, nəyə görə Türkiyə Afrini ələ keçirməyə çalışır?

- Türkiyənin bu addımı başadüşüləndir. Amerika Suriyada 30 minlik kürd silahlı qruplaşması yaratmaq qərarı verib. Türkiyə də başa düşür ki, bu, onun milli
təhlükəsizliyi üçün təhddidir. Bu mənada Türkiyə haqlıdır. Sonradan bu qruplaşmanın və kürdlərin torpaq iddiaları ortaya çıxa bilər. Biz gördük ki, Bərzani timsalında buna cəhd etdilər, lakin uğursuz oldu. Bu o demək deyil ki, növbəti dəfə buna cəhd edilməyəcək. Türkiyə baxışından məhz bu cür təhlükələri əngəlləyəcək hər cür proseslərin baş verməsində fayda var.

- Bu hərbi hərəkət Türkiyə üçün hansı risklər yarada bilər?

- Şübhəsiz ki, burada müəyyən risklər də mövcuddur. O mənadakı Suriyadakı ixtilaflar türk torpaqlarına da sıçraya bilər. Məhz buna görə, Türkiyə Afrin və digər bölgələrdə ki, hərbi qüvvələrin orada möhkəmlənməsinə imkan vermədən cavab tədbirləri görməyə məcburdur. Yəni imkan verməməlidir ki, bu ərazilərdə hərbi birləşmələr yaransın və güclənsin. Nəzərə alın ki, Türkiyənin cənubi şərq ərazilərində də PKK deyilən terrorçu təşkilat aktivləşmişdi. Hətta buna görə, bəzi ərazilər boşaldıldı. Türkiyə bu kimi proseslərə yenidən təkan verilməməsi üçün Afrinlə bağlı qərar verməli oldu.

- ABŞ nəyə görə, Suriyada 30 min etnik kürdlərdən ibarət ordu yaradır və bu ordunu Suriya-Türkiyə sərhədlərinin təhlükəsizliyinə cəlb etməyi planlayır?

- ABŞ-ın köhnə planı var. Söhbət yaxın Şərqdə və ya Suriyada yeni kürd dövlətinin yaradılmasından gedir. Sadəcə bu planı həyata keçirmə mərhələsi qəfil olmayacaq. Əksinə, tədricən bu işləri həyata keçirməyə çalışılacaq. Bərzani timsalında ortaya çıxdı ki, dövləti elan etməklə dövlət qurulmur. Bunun üçün geosiyasi şərait elə formada olmalıdır ki, dövlət bir növ qurula bilsin. Bunun üçün bir neçə şərtlər olmalıdır. İndi görünən odur ki, digər şərtlərin formalaşdırılması prosesi həyata keçirilir. Silahlı YPG-nin də yaradılması və onların Suriya-Türkiyə, Suriya-İraq sərhədlərdə yerləşdirilməsi niyyəti də bu prosesin bir hissəsidir. Ancaq unutmamaq lazımdır ki, bu planın arxasında Amerika, İsrail var. Onlar kifayət qədər güclü dövlətlərdir.Onlarla baş-başa gəlmək o qədər də sadə məsələ deyil. Türkiyə də onlarla baş-başa gəlmək üçün Rusiya ilə yaxınlaşma siyasəti aparır. Amma Rusiyanın gələcəkdə necə rol oynayacağı o qədər də aydın deyil.

- İndiki halda Ankara ilə Bəşər Əsəd rejiminin mövqeləri nə dərəcədə üst-üstə düşür? Məntiqlə Suriyada 30 minlik nəzarətdən kənar ordu Əsədin özünə də sərf etmir...

- Bəli, tamamilə haqlısınız. Bu məsələdə mövqelər və maraqlar üst-üstə düşür. Ancaq iş ondadır ki, illər əvvəl Türkiyə Bəşər Əsədlə bağlı düzgün siyasət aparmadı. Suriyada proseslər başlayan andan Türkiyə Bəşər Əsədin hakimiyyətdən getməsini istədi, amma düşünmədi ki, burada Türkiyə üçün ziyanlı proseslər baş verə bilər. Bir var Əsəd hakimiyyətdən getsin və onun yerinə Suriyanın ərazi bütövlüyünü təmin edən hökumət gəlsin, bir də var Syuriyada anarxiya yaransın və silahlı qruplar ortaya çıxsın. Bu situasiya Əsədin olmamasından yaxşı vəziyyət hesab oluna bilməz.

- Rusların mövqeyi necə olacaq, Suriyada Moskvanın hərbi bazaları, imkanları genişdir?

- Rusiya regionda qalmaqda davam edəcək. Ruslar regionda Bəşər Əsədlə qalmaqda davam edir. Eyni zamanda ruslar Bəşər Əsədə yaxın olan kürd qruplarını da müdafiə edir. Yəni Rusiya kürd kartından, kürdlərdəm tamamən imtina etmir. Ruslar kürd məsələsində meydanı tam olaraq Amerikaya buraxmaq fikrində deyil. Odur ki, kürdlərə dəstək verir, amma Bəşər Əsədi müdafiə edən kürd qruplara dəstəkləyir.

- İŞİD-in məhv edildiyi bəyan edilir, əvəzində 30 minlik ordu qurulur. Üstəlik Rusiya Suriyada mövcuddur, Türkiyə daha geniş formada Suriyada iştirakçılq ərəfəsindədir, İrana bağlı Suriyada çoxlu hərbi qüvvələr var. Bu mənzərə yeni qan gölünün yaranacağının işartıları deyilmi?

- İlk öncə nəzərə almaq lazımdır ki, Suriyada üç önəmli qrup var. Bunlardan biri Bəşər Əsəd və ona tabe olan hərbi qüvvələrdir. İkincisi, müxalif qüvvələrdir. Bunlar nisbətən demokratik xarakterlidir. Üçüncü qüvvə isə etnik kürdlərdir. Radikal islamçı qüvvələr isə sanki dağıdılmış formadadır.
Fikrimcə, hazırda demokratik Suriyaq müxalifətinin güclənməsi ehtimalı çox azdır.
Kürd qrupları isə genişlənə bilər. Bu ehtimal son dərəcə güclüdür.

- Bu halda Suriyadakı mövcud konyuktura necə dəyişə bilər?

- Bunun üçün ya Suriyanın ərazi bütövlüyü təmin edilməlidir. Ya da, əksinə olaraq Suriyanın ərazi bütövlüyü təmin edilmədən, ölkə parçalanmaya doğru gedir və bu qruplar əllərində saxladığı ərazilərdə güclənirlər.

- Sizə görə, Suriyada parçalanma ehtimalı güclüdür, yoxsa ərazi bütövlüyünün təmin edilmə imkanları?

- Mən bununla bağlı konkret fikir deyə bilmərəm. O şəksizdir ki, Suriyadakı indiki konfiqurasiya və durum bir müddət davam edəcək.

- Türkiyə Afrinə daxil oldu, bəzi əraziləri nəzarətə aldı. Sonra necə olacaq?

- Sözsüz ki, Türkiyə bu əraziləri əlində saxlaya bilməyəcək. Türkiyə bu ərazilərə daxil olduqdan sonra oralara nəzarəti Demokratik Suriya Müxalifətinə verməlidir.

- Suriyada indiki kritik vəziyyət yeni və böyük müharibənin başlaması üçün çəlləng rolu oynaya bilərmi?

- Böyük müharibə ehtimalı yoxdur. Böyük çaplı müharibə üçün böyük dövlətlər bu işə girişməlidir. Ancaq onlar girişməyəcək.

- Türklərin sərhəddin Suriya hissəsində kürd terrorçularını sıradan çıxarmaq imkanları nə qədərdir?

- Bu məsələ bilavasitə Amerikadan asılıdır. Başqa sözlə, kürdlərə ABŞ-ın verəcəyi silahların nədən ibarət olması əhəmiyyətlidir. Əgər kürdlərə təyyarələrə qarşı stinger tipli silahlar verilsə vəziyyət fərqli olacaq. Türkiyə çalışacaq ki, əsasən hava qüvvələri ilə hərəkət etsin. Çünki zirehli texnika və quru qoşunlarına üstünlük versə, bu zaman itkilər də çox olacaq. Bu mənada Türkiyə aviasiyaya üstünlük verəcək. Bu halda gərək qarşı tərəfin hava hücumundan müdafiə sistemi olmasın. Əgər olarsa itkilər baş verə bilər. Olmasa, bu zaman türklərin işi bir qədər asan olacaq.

- ABŞ və Türkiyə prezidentləri arasında son telefon danışığı münasibətləri istiləşdirmək əvəzinə bir qədər də kəskinləşdirdi. Sizcə, bu ölkələr nədən razılığa gələ bilmirlər?

- Əvvəla nəzərə alaq k, Ərdoğan və Tramp arasında telefon danışığı, habelə xarici işlər nazirləri Tillersonla Çavuşoğlu arasında keçirilən görüşdən sonra tərəflər bir-birinə zidd açıqlamalar verdi. Türkiyə belə bir fikir yaratmağa çalışır ki, bu məsələdə Amerika onun yanındadır. Hətta bizimlədir və ortaq təhlükəsizlik zonası haqqında danışılır. Amma dövlət katibi Tillerson bunu yalanlayır, deyir ki, bu haqda danışılmayıb. Ağ Evin rəsmi saytında yerləşdirilən məlumatda qeyd edilir ki, ABŞ Şimali Suriyada mülki əhaliyə görə narahatdır və Türkiyəyə bununla bağlı xəbərdarlıq edilib. Rəsmi Ankara da öz növbəsində bu informasiyanı təkzib edir. Bir sözlə, ABŞ prosesdə Türkiyənin yanında olmadığını nümayiş etdirmək istəyir.
Mənim fikrimcə, baş verən proseslərdə Amerikanın məqsədini bir kənara qoymaq doğru olmazdı. ABŞ-ın məqsədləri konkretdir. Vaşinqton Bəşər Əsədi yıxmaq istəyir. Əsədə qarşı isə indi döyüşəcək yeganə qüvvə Azad Suriya Ordusudur. Kürd silahlı birləşmələri müəyyən qədər Əsədi dəstəkləyir. Baxın, YPG açıq şəkildə Əsədə çağırış edib ki, ordunu Afrinə gətirsin. Bəllidir ki, Afrinə doğru türk ordusu tək deyil, Azad Suriya Ordusu ilə birlikdə hərəkət edir və azad edilən ərazilər də bu orduya verilir. Yəni ərazilər YPG-dən alınaraq Azad Suriya Ordusuna verilir. Fikrimcə, indi ABŞ-ın birinci məqsədi Azad Suriya Ordusunu gücləndirmək, onun əhatəsini böyütməkdir. İkinci məqsəd isə kürdlərlə Rusiyanın arasını açmaqdır. Ruslar kürdlərə açıq deyir ki, siz ABŞ-a arxalandınız, onlardan silah aldınız, indi də türklərlə üz-üzə qalmısınız. Baxın, Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Zaxarova deyib ki, onlar Türkiyənin hərəkətindən çox narazıdır. Çünki Azad Suriya Ordusu güclənir və bu ordu Bəşər Əsədin əsas rəqibidir. Halbuki ruslar zamanında Azad Suriya Ordusunu da hədəfə almışdı, onu vururdu. Elə ABŞ-ın üçüncü məqsədi də Rusiya ilə Türkiyənin arasını açmaq idi və məncə, buna da nail olub. Afrin əməliyyatından sonra kürdlərlə ABŞ-ın arasında narazılıq baş verib. Amma unutmaq olmaz ki, kürdlər Amerikadan çox asılıdır. Kürdlər Əsədlə münasibətlərini yaxşılaşdırsa da, onlara silahı Əsəd deyil, Vaşinqton verir.
İkincisi, Amerika küdrləri Şimali İraqda dəstəkləyir. ABŞ istədiyi zamanı kürdləri özünə yaxınlaşdıra, istədiyi an isə kürdlərdən uzaqlaşa bilir. Çünki kürdlər hərbi dəstək baxımından ABŞ-dan tam asılıdır. ABŞ-da bundan istifadə edir. Ancaq indi ABŞ Suriyada kürdləri gücləndirməkdən daha çox Bəşər Əsədi hakimiyyətdən götürmək istəyir. Mümkündür ki, Əsədi götürdükdən sonra kürdləri gücləndirəcək. Amma ABŞ gördü ki, kürdlər Bəşər Əsədə qarşı vuruşmaqdan qorxur. Səbəb odur ki, kürdlər Suriyada rusların gücünü gördü və ruslarla bazarlaşmaya gedir. Lakin Azad Suriya Ordusu ruslardan nə qorxdu, nə də bazarlığa getdi. İndi Türkiyə ilə Rusiyanın arası da açılır. Ankara-Moskva münasibətləri tam pisləşməsə də, Zaxarova açıqlamasında qeyd edib ki, Türkiyə təhükəli manevrlər edir. Nəzərə almaq lazımdır ki, Türkiyə-Rusiya münasibətləri heç vaxt möhkəm, səmimi və dost münasibətləri olmayacaq. Əlbəttə, münasibətlər epizodik olaraq üzdə düzələcək, yaxınlaşma müşahidə ediləcək. Amma Moskva Türkiyəni hər zaman məsafədə saxlayacaq. Bu tarixən belə olub və tarixi ənənəni Rusiya heç vaxt pozmayacaq. Rusiya sözsüz ki, regionda öz maraqları üçün Türkiyədən istifadə etməyə çalışır. Ruslar gözəl bilir ki, Ankara regionda hər bir məsələdə onun rəqibidir.

HÜSEYN ABBASOĞLU
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  • 0
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
Geri

Oxşar yazılar :

    
  • ABŞ-dan Türkiyənin əməliyyatına cavab: Fayda verməz...

    ABŞ-dan Türkiyənin əməliyyatına cavab: Fayda ...

    20-01-2018, 16:05

  • 
  • Ərdoğan Türkiyənin Afrin əməliyyatlarını genişləndirərək, İraq sərhədinə qədər irəliləcəyini bildirib

    Ərdoğan Türkiyənin Afrin əməliyyatlarını ...

    27-01-2018, 15:59

  • 
  • Türkiyə Afrin əməliyyatını başlatdı - "Zeytun budağı"-VİDEO

    Türkiyə Afrin əməliyyatını başlatdı - ...

    20-01-2018, 20:50

  • 
  • ​Kürdlərdən “Zeytun budağı” əməliyyatı barədə — ŞOK İDDİA

    ​Kürdlərdən “Zeytun budağı” əməliyyatı barədə — ...

    31-01-2018, 21:26

  • 
  • TÜRKİYƏNİN AFRİN ƏMƏLİYYATININ GÖRÜNMƏYƏN HƏDƏFLƏRİ:neft, təbii qaz və nəqliyyat dəhlizləri...

    TÜRKİYƏNİN AFRİN ƏMƏLİYYATININ GÖRÜNMƏYƏN ...

    21-01-2018, 19:53


Təqvim

«    Avqust 2025    »
BeÇaÇCaCŞB
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031

Arxiv xəbərlər

Avqust 2025 (573)
İyul 2025 (583)
İyun 2025 (435)
May 2025 (454)
Aprel 2025 (551)
Mart 2025 (351)
Fevral 2025 (529)
Yanvar 2025 (530)
Dekabr 2024 (573)
Noyabr 2024 (576)
Oktyabr 2024 (692)
Sentyabr 2024 (596)
Avqust 2024 (657)
İyul 2024 (677)
İyun 2024 (514)
May 2024 (622)
Aprel 2024 (571)
Mart 2024 (450)
Fevral 2024 (569)
Yanvar 2024 (560)
Dekabr 2023 (584)
Noyabr 2023 (554)
Oktyabr 2023 (618)
Sentyabr 2023 (545)
Avqust 2023 (579)
İyul 2023 (594)
İyun 2023 (462)
May 2023 (595)
Aprel 2023 (596)
Mart 2023 (589)
Fevral 2023 (613)
Yanvar 2023 (498)
Dekabr 2022 (639)
Noyabr 2022 (517)
Oktyabr 2022 (425)
Sentyabr 2022 (519)
Avqust 2022 (496)
İyul 2022 (470)
İyun 2022 (625)
May 2022 (583)
Aprel 2022 (644)
Mart 2022 (663)
Fevral 2022 (651)
Yanvar 2022 (664)
Dekabr 2021 (664)
Noyabr 2021 (661)
Oktyabr 2021 (666)
Sentyabr 2021 (604)
Avqust 2021 (504)
İyul 2021 (542)
İyun 2021 (672)
May 2021 (586)
Aprel 2021 (656)
Mart 2021 (562)
Fevral 2021 (609)
Yanvar 2021 (564)
Dekabr 2020 (580)
Noyabr 2020 (607)
Oktyabr 2020 (752)
Sentyabr 2020 (685)
Avqust 2020 (766)
İyul 2020 (767)
İyun 2020 (675)
May 2020 (641)
Aprel 2020 (807)
Mart 2020 (617)
Fevral 2020 (668)
Yanvar 2020 (528)
Dekabr 2019 (652)
Noyabr 2019 (557)
Oktyabr 2019 (593)
Sentyabr 2019 (546)
Avqust 2019 (454)
İyul 2019 (616)
İyun 2019 (461)
May 2019 (585)
Aprel 2019 (559)
Mart 2019 (459)
Fevral 2019 (490)
Yanvar 2019 (565)
Dekabr 2018 (752)
Noyabr 2018 (732)
Oktyabr 2018 (1046)
Sentyabr 2018 (772)
Avqust 2018 (758)
İyul 2018 (827)
İyun 2018 (795)
May 2018 (757)
Aprel 2018 (859)
Mart 2018 (682)
Fevral 2018 (638)
Yanvar 2018 (851)
Dekabr 2017 (946)
Noyabr 2017 (1150)
Oktyabr 2017 (930)
Sentyabr 2017 (1090)
Avqust 2017 (1200)
İyul 2017 (1511)
İyun 2017 (842)
May 2017 (563)
Aprel 2017 (557)
Mart 2017 (624)
Fevral 2017 (681)
Yanvar 2017 (531)
Dekabr 2016 (514)
Noyabr 2016 (347)
Oktyabr 2016 (403)
Sentyabr 2016 (402)
Avqust 2016 (343)
İyul 2016 (509)
İyun 2016 (646)
May 2016 (660)
Aprel 2016 (680)
Mart 2016 (601)
Fevral 2016 (839)
Yanvar 2016 (467)
Dekabr 2015 (627)
Noyabr 2015 (727)
Oktyabr 2015 (733)
Sentyabr 2015 (579)
Avqust 2015 (308)
İyul 2015 (354)
İyun 2015 (182)
May 2015 (280)
Aprel 2015 (270)
Mart 2015 (371)
Fevral 2015 (277)
Yanvar 2015 (554)
Dekabr 2014 (697)
Noyabr 2014 (584)
Oktyabr 2014 (459)
Sentyabr 2014 (490)
Avqust 2014 (434)
İyul 2014 (505)
İyun 2014 (51)
May 2014 (533)
Aprel 2014 (437)
Mart 2014 (295)
Fevral 2014 (608)
Yanvar 2014 (923)
Dekabr 2013 (1167)
Noyabr 2013 (1064)
Oktyabr 2013 (624)
Sentyabr 2013 (458)
Avqust 2013 (699)
İyul 2013 (900)
İyun 2013 (649)
May 2013 (637)
Aprel 2013 (293)
Mart 2013 (164)
Fevral 2013 (423)
Yanvar 2013 (450)
Dekabr 2012 (881)
Noyabr 2012 (17)

Bütün arxivi göstər / gizlət

Sorğu

 

Yay istirahətini harada keçirmək niyyətindəsiniz?


 

 
    • youtube
    • twitter
    • rss
    • googleplus
    • flickr
    • facebook
    Copyright © www.GundemXeber.az / Bütün hüquqlar qorunur!
    BİZİMLƏ ƏLAQƏ: tel: (+99412) 538 76 26, (+99450) 289 88 33, (+99470) 248 96 52 - Email: [email protected]
    Ünvan: Bakı şəhəri, Mətbuat prospekti 529-cu məhəllə, ''Azərbaycan'' nəşriyyatı 1-ci mərtəbə
    Qurucusu: Ş.Cəfəri / Direktor: Ç. Cəfəri


    Hazırlayan və ideya müəllifi: Elshan Azizoglu